هنوز هم بسیاری از شرکتها، کارگاهها و سازمانهای کوچک و بزرگ از دستگاه حضور و غیاب اثر انگشتی (Fingerprint Attendance Device) استفاده میکنند؛ اما سؤال اصلی اینجاست: آیا این فناوری در سال ۱۴۰۵ همچنان انتخابی قابلاعتماد و مقرونبهصرفه محسوب میشود یا زمان آن رسیده است که کسبوکارها به سراغ روشهای جدیدتری مانند تشخیص چهره، اسکن عنبیه یا تشخیص کف دست بروند؟
در این مقاله، علاوه بر بررسی نحوه عملکرد دستگاههای حضور و غیاب اثر انگشتی، مزایا، محدودیتها، تفاوت آن با سیستمهای تشخیص چهره و مهمترین نکات خرید را بررسی میکنیم تا بتوانید متناسب با نوع کسبوکار، تعداد پرسنل و بودجه خود انتخاب دقیقتری داشته باشید.
آشنایی با دستگاه حضور و غیاب انگشتی
بعد از مشکلاتی که در بسیاری از سیستم های حضور و غیاب کارتی به واسطه امکان تقلب و اشتباه دیده شد، مدیرانی که روی گزارش کارکرد نهایی این دستگاه ها حساسیت خاصی داشتند ترجیح دادند مبلغ بیشتری پرداخت کرده اما خیالشان از بابت نتیجه نهایی آخر هر ماه راحت باشد. چرا که اگر در انتهای ماه گزارش ورود و خروج صحیحی از دستگاه دریافت نشود، عملاً کار مدیریت با مشکل روبرو شده و این مشکل زمینه ساز مشکلات دیگری خواهد بود. بر همین اساس سیستم اثر انگشتی در بازار مورد توجه بسیاری از افراد قرار گرفته است.
دستگاه های حضور و غیاب اثر انگشتی، یکی از سیستمهای حضور و غیاب پرطرفدار در بازار است که عملکرد آن ها همان طور که از نامشان پیداست با استفاده از اثر انگشت افراد، که یک معیار منحصر به فرد است انجام می شود. این دستگاه ها به محض تولید عمده و در اختیار عموم قرار گرفتن، طرفداران بسیاری پیدا کرد و امروزه در مکان های مختلفی کاربرد دارند. به طور کلی فرآیند کاری این دستگاه ها به این شکل است که کاربر بایستی اثر انگشت خود را در محل تعبیه شده در دستگاه قرار دهد و این دستگاه با شناسایی خطوط اثر انگشت کاربر، ورود و خروج وی را از محل تعیین شده ثبت نماید.
دستگاه حضور غیاب اثرانگشتی یا انگشتی چه مزایا و کاربردی دارد؟
پس از این پروسه، دیتاهای دریافتی در قالب اطلاعات مشخص و مدون به نرم افزاری که مختص همین کار است ارسال می شود. استفاده از این سیستمها به عنوان یک سرمایهگذاری فوق العاده عالی محسوب شده و در بلند مدت با توجه به منافعی که برای شرکت در پی دارد، می تواند هزینه های اضافی را جبران و بازدهی نهایی را افزایش دهد. اگر تمایل دارید به طور خلاصه با برخی از مزایای این دستگاه ها آشنا شوید، بند زیر را مطالعه کنید.
دستگاه اثر انگشتی از طریق تجزیه و تحلیل و مقایسه برجستگی های پوستی انگشت کاربر، هویت او را تأیید یا شناسایی میکند. تشخیص اثر انگشت یکی از اولین تکنیکهایی بود که برای شناسایی خودکار افراد مورد استفاده قرار گرفت و امروزه هنوز یکی از محبوبترین و مؤثرترین روشهای تشخیص هویت است.
نگاهی اجمالی به مزایای سیستم اثر انگشتی
دستگاه حضور و غیاب اثر انگشتی به سازمانها کمک میکند تا ورود و خروج پرسنل را با دقت بیشتری ثبت کرده و خطاهای رایج در روشهای دستی یا کارتی را کاهش دهند. این سیستمها امکان ثبت دقیق ساعات کاری، اضافهکاری، تأخیر و کسری کار را فراهم میکنند و به همین دلیل فرآیند محاسبه حقوق و دستمزد نیز سادهتر و دقیقتر خواهد شد. یکی دیگر از مهمترین مزایای سیستمهای حضور و غیاب بیومتریک، کاهش امکان تقلب در ثبت تردد است؛ زیرا اثر انگشت هر فرد منحصربهفرد بوده و امکان ثبت ورود و خروج توسط شخص دیگر وجود ندارد. همچنین اطلاعات ثبتشده در دستگاه به نرمافزار حضور و غیاب منتقل میشود تا مدیران بتوانند گزارشهای دقیقتری از عملکرد پرسنل دریافت کنند.
به دلیل قیمت مناسب، کاربری ساده و دقت قابل قبول، دستگاههای حضور و غیاب اثر انگشتی هنوز هم یکی از پرکاربردترین گزینهها برای شرکتها، فروشگاهها و مجموعههای اداری محسوب میشوند.
مهمترین مزایای دستگاه حضور و غیاب اثر انگشتی عبارتند از:
- جلوگیری از تقلب در ثبت تردد
تمپلیت (Template) یا الگوی اثر انگشت هر فرد منحصربهفرد است و به همین دلیل امکان ثبت ورود و خروج توسط اشخاص دیگر و تقلب کارمندان وجود ندارد. این موضوع باعث افزایش دقت گزارشهای حضور و غیاب میشود.
- کاهش هزینههای سازمان
در سیستمهای اثر انگشتی چون از عوامل بیومتریک استفاده می شود، نیازی به کارت، رمز یا تجهیزات جانبی نیست و همین مسئله هزینههای جاری سازمان را کاهش میدهد. همچنین ثبت دقیق ترددها از خطاهای محاسباتی در حقوق و دستمزد جلوگیری میکند.
- مدیریت و کنترل آسان
اطلاعات ثبتشده در دستگاه به نرمافزار حضور و غیاب منتقل میشود و مدیران میتوانند گزارشهایی مانند تأخیر، اضافهکاری، غیبت و ساعات کاری پرسنل را راحتتر بررسی کنند. امکان نظارت بر تردد افراد و دریافت گزارشات از راه دور نیزبه راحتی امکانپذیر است
- رضایت کاربران از سرعت و کاربری ساده
رضایت کارمندان از دستگاه های حضور غیاب اثر انگشت بسیار بیشتر از دستگاه های کارتی و کدی است. چرا که این دستگاه ها سرعت عمل بسیار بالایی داشته و کاربران تنها با قرار دادن انگشت روی سنسوربه مدت یک ثانیه، تردد خود را ثبت میکنند. سرعت بالای شناسایی باعث شده این دستگاهها در شرکتها و سازمانهای پرتردد کاربرد زیادی داشته باشند.
- امکان اتصال به سیستم کنترل تردد
بسیاری از دستگاههای حضور و غیاب بیومتریک قابلیت اتصال به انواع گیت کنترل تردد، قفل الکترونیکی و سایر سیستمهای امنیتی را دارند و به افزایش امنیت سازمان و جلوگیری از تردد افراد غیر مجاز، پرسنل اخراج شده و افرادی که قراردادشان تمام شده کمک نمود و بر تردد کاربران مهمان نظارت داشت.
- صرفهجویی در زمان محاسبه حقوق و دستمزد
یکی دیگر از مزایای دستگاه حضور و غیاب اثر انگشتی، کاهش زمان و خطا در محاسبه حقوق و دستمزد پرسنل است. دقت بالای این سیستمها در ثبت تردد کارکنان باعث میشود اطلاعات ورود و خروج بهصورت کامل و دقیق در نرمافزار حضور و غیاب ثبت شود و مشکلاتی مانند فراموشی کارت، ثبت ناقص تردد یا خطاهای انسانی به حداقل برسد.
به همین دلیل مدیران و واحد منابع انسانی میتوانند گزارشهای دقیقی از ساعات کاری، اضافهکاری، تأخیر و غیبت پرسنل دریافت کرده و فرآیند محاسبه حقوق را سریعتر و دقیقتر انجام دهند. این موضوع علاوه بر صرفهجویی در زمان، به کاهش اختلافات و افزایش شفافیت در محاسبه حقوق کارکنان نیز کمک میکند.
آیا همه دستگاه های اثرانگشتی، در برابر تقلب و هک شدن ایمن هستند؟
واقعیت این است که همه دستگاههای تردد اثر انگشتی سطح یکسانی از امنیت ندارند. مدلهای قدیمیتر ممکن است در برابر روشهای تقلب مانند استفاده از اثر انگشت مصنوعی (ساختهشده از ژلاتین، سیلیکون، رژ لب، خمیربازی، چسب، کاغذ یا مواد مشابه) آسیبپذیر باشند. در دستگاههای جدیدتر، برای افزایش امنیت از فناوریهای تشخیص زنده بودن اثر انگشت (Live Finger Detection) استفاده میشود. این قابلیت بررسی میکند که انگشت ثبتشده متعلق به یک فرد زنده باشد، نه نمونه مصنوعی یا بازسازیشده.
همچنین کیفیت عملکرد دستگاهها معمولاً با شاخصهایی مانند FAR (False Acceptance Rate) و FRR (False Rejection Rate) سنجیده میشود؛ هرچه این نرخها پایینتر باشند، دقت و امنیت دستگاه بالاتر است. به همین دلیل در زمان خرید دستگاه حضور و غیاب اثر انگشتی، تنها برند مهم نیست؛ بلکه باید به وجود قابلیتهایی مانند ضدتقلب بودن، سنسور پیشرفته، و فناوری تشخیص اثر انگشت زنده توجه شود تا امنیت تردد پرسنل در سطح مطلوبی حفظ گردد.
بنابراین در صورتی که امنیت برای شما در اولویت قراردارد؛ لازم است در زمان خرید، از فروشنده درخواست نمایید سیستمی را به شما معرفی کند که ضد هک و تقلب بوده و قابلیت شناسایی اثرانگشت جعلی را داشته باشد.
ویدئو زیر نمونه ای از روش آسان ساخت اثر انگشت جعلی و تست بر روی دستگاه حضور و غیاب را نشان میدهد:
در حال حاضر تمام دستگاه های اثرانگشتی برند Virdi کره جنوبی و برخی مدل های برند ZK از قابلیت تشخیص اثر انگشت تقلبی و شناخت بافت زنده برخوردارند.
عملکرد یا مکانیزم شناسایی دستگاه اثر انگشت
مکانیزم دستگاه اثر انگشتی به این شکل است که وقتی کاربر انگشت خود را روی قسمت تعبیه شده (سنسور دستگاه) قرار می دهد، این سنسور هوشمند نقطه هایی که در آن اثر انگشت تقاطع پیدا کرده یا پایان می یابد را شناسایی کرده و در نهایت یک نقشه راه یا تمپلیت ایجاد می کند.
مکانیزم دستگاه بیومتریک اثرانگشتی به چه صورت است؟
تمپلیت اثر انگشت هر فرد با دیگری متفاوت بوده و به عنوان عامل شناسایی هویتی قلمداد می شود. وقتی اسکن اثر انگشت با استفاده از این مکانیزم ثبت و در حافظه سیستم ذخیره شد، هربار که پرسنل اثر انگشت خود را جهت عبور از دستگاه در محل مشخص شده قرار دهند، دستگاه به صورت اتوماتیک نمونه اثر انگشت او را با نمونه های ثبت شده در پایگاه داده (Datebase) خود تطبیق داده و اگر مورد مشابهی وجود داشت، هویت فرد شناسایی و اجازه عبور برای او صادر می شود.
در صورتی که الگوی اثر انگشت فرد با هیچ یک از الگوهای ثبت شده در حافظه دستگاه همخوانی نداشته باشد، اجازه عبور به فرد داده نشده و اطلاعات ورود و خروج او ثبت نمی شود.
معایب دستگاه های حضور و غیاب اثر انگشت
حالا که تا اینجا با مزایای استفاده از این دستگاه ها آشنا شدید، بد نیست معایب دستگاه های حضور و غیاب اثرانگشتی را هم بدانید تا با آگاهی از مزایا و معایب آن بتوانید با چشمانی باز برای خرید دستگاه حضور و غیاب موردنظرتان تصمیم بگیرید. مواردی از جمله موارد زیر، جزو معایب دستگاه های حضور و غیاب اثر انگشتی به شمار می روند:
- انتقال آلودگی به واسطه تماس فیزیکی افراد با دستگاه
- ناخوانایی اثر انگشت به دلایل مختلف
- وجود رطوبت یا خشکی شدید هوا و ایجاد مشکل در ثبت اثر انگشت
- انتقال بیماری های پوستی از سطح دستگاه
- قیمت های بالاتر نسبت به دستگاه حضور و غیاب کارتی
البته ناگفته نماند در نسل جدید سیستم های اثر انگشتی تولید شده توسط برندهای اروپایی، حساسیت نسبت به شناسایی اثرانگشت مرطوب یا کثیف کاهش پیدا کرده است، اما به دلیل قیمت بالا و وجود تحریم ها برای واردات کالاهای خارجی، امکان دسترسی به این دستگاه ها در ایران وجود ندارد!
روش عملکرد دستگاه حضور و غیاب اثرانگشتی
در سیستم های ورود و خروج انگشتی، فرآیند ثبت تردد بر اساس شناسایی الگوی منحصربهفرد هر فرد انجام میشود. کاربر با قرار دادن انگشت روی سنسور، یک تصویر دیجیتال از اثر انگشت خود ثبت میکند. این داده با اطلاعات ذخیرهشده در دیتابیس یا پایگاه داده دستگاه مقایسه میشود و در صورت تطابق، هویت فرد تأیید شده و ورود یا خروج او ثبت میگردد. در غیر این صورت، سیستم اجازه ثبت تردد را نمیدهد و خطا نمایش داده میشود...
ادامه مطلب را در مقاله "راهنمای 0 تا صد خرید دستگاه حضور و غیاب انگشتی" مطالعه کنید.
